Podstawa prawna
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych reguluje ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1591). Obowiązuje wyłącznie w obrocie profesjonalnym (B2B) — gdy obie strony są przedsiębiorcami.
Dwie stawki odsetek — B2B vs cywilne
W polskim prawie obowiązują dwie różne stawki:
- Transakcje handlowe B2B: stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych
- Zobowiązania cywilne (np. umowy z konsumentami): stopa referencyjna NBP + 3,5 punktu procentowego
Aktualna stawka (2026)
Stopa referencyjna NBP wynosi 5,75% (od maja 2024). Oznacza to:
- Odsetki B2B: 15,75% rocznie
- Odsetki cywilne: 9,25% rocznie
Stawka zmienia się przy każdej decyzji Rady Polityki Pieniężnej — przy kalkulacji długotrwałego opóźnienia musisz uwzględnić wszystkie zmiany stóp.
Wzór i krok po kroku
Wzór: Odsetki = Kwota × Stawka / 365 × Liczba dni opóźnienia
Przykład:
Faktura na 50 000 zł, termin płatności 30 dni, opóźnienie 45 dni (B2B).
- Stawka dzienna: 15,75% / 365 = 0,04315%
- Odsetki za 45 dni: 50 000 × 0,04315% × 45 = 970,89 zł
Ważne zasady prawne
- Minimalny termin zapłaty B2B: 30 dni — przepisy zakazują umownych terminów powyżej 60 dni w większości przypadków.
- Automatyczne naliczanie — nie musisz wzywać dłużnika do zapłaty odsetek. Przysługują z mocy prawa od dnia następującego po terminie zapłaty.
- Rekompensata za koszty odzyskiwania: ryczałt 40 EUR (poniżej 5000 EUR), 70 EUR (5001–50 000 EUR), 100 EUR (powyżej 50 000 EUR) — niezależnie od odsetek!
- Zapis umowny "bez odsetek" jest nieważny — wierzyciel zawsze może dochodzić odsetek z ustawy.
Co zrobić przy braku zapłaty?
- Wysłać wezwanie do zapłaty z wyliczeniem odsetek i rekompensaty 40/70/100 EUR.
- Jeśli brak odpowiedzi → postępowanie upominawcze (nakaz zapłaty).
- Nakaz zapłaty + klauzula wykonalności → komornik.
Kalkulator odsetek
Skorzystaj z naszego kalkulatora odsetek za opóźnienie — automatycznie uwzględnia historię zmian stóp NBP i oblicza kwotę dla dowolnego okresu.